دوره 4, شماره 4-3

پاییز و زمستان 1373

فهرست مطالب

مقالات

 

بنای توحیدخانه که در محدوده باغ ها و عمارات (قصرها، حرمسراها، ...) شاهان صفوی و با عملکرد خاص خود و در غرب میدان نقش جهان قرار داشته، امروزه به عنوان بنایی با ویژگی های ممتاز، مانند قرار گرفتن گنبدخانه در وسط حیاط و ...، دز محدوده تاریخی فرهنگی اصفهان (مصوب سال 1349) قرار دارد. این بنا همچنین در محدوده تعیین شده توسط طرح جدید نظر جامع اصفهان و متعاقب آن طرح تفصیلی اصفهان نیز واقع شده است. در محدوده های تاریخی موصوف علاوه بر توحیدخانه، بسیاری از بناهای ارزشمند شهر اصفهان، همچون تالار اشرف نیز استقرار یافته اند.

در یک چنین بافت با ارزش تاریخی، بنای توحیدخانه پس از مرمت و نوسازی، با هدف تغییر عملکرد به یک دانشکده هنری احیاء شده است. این نوشتار به اختصار، مراحل این کار را نشان می دهد.

محمدحسین وافی
PDF

 

با هدف آشنایی از نقش ارزشمند استادکاران معماری سنتی ایران در خلق آثار گرانبها و به منظور قدردانی از آنان و برای آن که معماری امروز ما تنها به معرفی آثار باقیمانده از گذشته بسنده نکند و خالق این آثار نیز به محضر پژوهندگان و دانشجویان رشته معماری معرفی شوند، در شماره های گذشته صفه با استاد حاج علی اکبر آخوند خرمی از معمارن سنتی شهر یزد و استاد محمدرضا بنام، معروف به استاد رضا از چهره های شناخته شده معماری سنتی تبریز آشنا شدیم. این شماره به معرفی استاد اسمعیل زهره، کاشی تراش و طراح خط معروف اصفهانی اختصاص دارد.

استاد اسمعیل زهره که در حرفه خود به حق از نوادر دوران به شمار میرود، تمامی عمر پر ثمرش را صرف حفظ، احیا و تداوم مواریث معماری ایران کرده است. از هنر والای او آثار بی شماری در بناهای تاریخی ایران به جا مانده است، و این نوشتار می کوشد تا گوشه هایی از ظرایف و لطایف هنر معنوی تحسین برانگیز استاد را در معرض دید و استفاده پژوهندگان قرار دهد
بهرام قدیری
PDF

 

ایجاد موسسات آموزش عالی بدون کاربرد دانش برنامه ریزی و مدیریت امکان پذیر نیست. مقاله حاضر با توجه به ضرورت تلفیق این دو نظام فکری تلاشی است برای تدوین مبانی نظری و قواعد عملی در برنامه ریزی توسعه جامع پردیس دانشگاهی.
سیاوش انصاری نیا
PDF

 

ادراک مجموعه های معماری مستلزم یک جریان تبعیض، تمیز، ترکیب و تلفیق است که از فهم تشابه ها و تمایزها بین فضای مختلف آغاز می شود و تا شناسایی واضح این تشابه ها و تمایزها اعتلا می یابد.

از نظر کالبدی می توان یک شهر را شامل مجموعه هایی از واحدهای معماری یا ساختمان ها دانست که با انتظام خاصی قرار گرفته و با یکدیگر ترکیب شده باشند. در این صورت می توان شهر را مجموعه ای با یک نظام سلسله مراتبی متشکل از تک عناصر معماری، مجموعه بلوک های شهری، محله ها و کل شهر مورد مشاهده و تحلیل قرار دارد.

هویت و ویژگی خاص یک شهر از ویژگی های تک عناصر معماری یا گونه های اصلی واحدها و تنوع گونه های فرعی منبعث از آن ها و انواع ترکیب های عناصر معماری نشات گرفته و در کیفیت های بصری و عملکردهای خاصی نمایان است.

لذا برای وصف و معرفی یک شهر می بایست به معرفی گونه های مختلف ساختمان ها، انواع ترکیب ها در مقیاس های مختلف، فضاهای عمومی و شهری پرداخت. در صورت وجود قانونمندی مشخص در طراحی و وجود کیفیت های بصری و کالبدی مطلوب، شهر به مثابه مجموعه ای با هویت و کیفیت مطلوب تشخیص داده می شود.

در این مقاله به بیان اصول و مبانی انواع سازماندهی ها یا ترکیب های فضایی در مقیاس مجموعه های شهری و تجزیه و تحلیل سازمان های مجموعه ای با تمثیل نمونه ها در شهرهای سنتی ایران مرکزی پرداخته خواهد شد.

علی غفاری
PDF

آنچه مجاهدات بشری را طی تاریخ پربارتر ساخته، هوشمندی در بهره برداری از تجارب، مطالعات، و اندوخته های علمی بوده است.این هوشمندی ها در زمینه مهندسی و معماری به اندازه ی نظریه های هندسی و سازه ای کارساز بوده می توانند الهام بخش و منشا آثار برجسته و ماندگار باشند. آثار "کالاتراوا" (متولد سال 1951 میلادی) معمار و مهندس اسپانیایی، بر پایه ی این باور و عقیده استوار است. در واقع فن آوری ها و خلاقیت های او بدون آگاهی هایی که از معماری و مهندسی فراتر می رود، غیرممکن بود. موسیقی، نقاشی و علوم طبیعی برای کالاتراوا به اندازه ی محاسبات سازه ای ارزشمند و حیاتی است. سازه های عظیم و باشکوه او تخیلات و احساسات پر شور را در بیننده موجب می شود و دوباره هیبت و عظمت مهندسی ساختمان را در خاطره ها زنده می سازد.

سعید مشایخ فریدنی
PDF

 

در شماره های گذشته این نشریه ذیل عنوان "کتابشناسی شهرهای ایران" و ضمن معرفی اهداف و سرفصل های مندرج در کتابشناسی موصوف، بخشی از منابع تحقیق شهرهای ایران با عناوین زیر در اختیار خوانندگان قرار کرفت:

1-      مآخذ اصلی در زمینه جغرافیای تاریخی ایران به ترتیب زمان تالیف.

2-      کتابشناسی کلیات جغرافیای تاریخی ایران.

3-      کتابشناسی شهرنشینی و شهرسازی ایران.

4-      فهرست کتابشناسی های موجود در زمینه معماری و شهرسازی ایران.

5-      کتابشناسی مدیریت شهرهای ایران.

6-      فهرست کتابشناسی های موجود در زمینه ی شهرهای ایران.

7-      "کتابشناسی موردی شهرهای ایران"که به ترتیب حروف الفبا و بر مبنای نام شهرهای ایران تنظیم گردیده است. به علت حجم زیاد این بخش از کار، در شماره های گذشته از کتابشناسی موردی شهرهای ایران حروف آ، الف، ب، پ و ت معرفی شد و در این شماره حروف ج، چ، ح، خ در معرض استفاده علاقمندان قرار می گیرد.

بهرام قدیری
PDF

 

مقاله یادگاری از گذشته در هر شماره ی نشریه، بنایی تاریخی را که دارای ارزش و اهمیت معماری باشد، معرفی می نماید. تصاویر و نقشه های ارائه شده در این مقالات محصول تلاش های دانشجویان دانشکده معماری در ثبت و ضبط ابنیه و آثار تاریخی کشور ماست.اثری که برای این شماره انتخاب شده مجموعه امامزاده حسین قزوین است. بنای امروزی این مجموعه میراث معماری دوره ی قاجاریه است. برداشت این اثر در سال 1369 توسط دانشجویان دانشکده آقایان شاهین همدانی، رضا سرائی زاده و فردین پارسایی انجام شده است.
کامبیز حاجی قاسمی
PDF