دوره 1, شماره 2

تابستان 1369

فهرست مطالب

علوم فنی و مهندسی

آنچه با عنوان بالا در هر شماره از این نشریه خواهد آمد حصل تلاش چندساله دانشجویان درس آشنایی با هنر و معماری اسلامی است. یکی از تمرینهای این درس "برداشت" کامل یک بنای دوره اسلامی ایران است. این برداشت به منظور مواجهه مستقیم با بناهای قدیم و دقت در جزء جزء آنها و همدمی و انس با معماری سنتی انجام میگیرد. در این تمرین پس از انتخاب یک بنای مهم و بازدید از آن ابتدا مجموعه ای از عکسها و پیش طرحها تهیه شده و سپس با اندازه برداری دقیق و کامل بنا با نقشه هایی با مقیاس بزرگ که همه جزئیات بنا را نشان دهد ترسیم میگردد.این نقشه ها معمولا عبارتنداز نقشه موقعیت بنا نقشه های طبقات، مقطع-نماهای لازم و حداقل یک پرسپکتیو ایزومتریک بناهایی که برای معرفی در این شماره در نظر گرفته شده خانه ایست در شهر کاشان از دوره قاجار.دوره قاجار را بر خلاف نظر مستشرقین باید یکی از غنی ترین دوره های تاریخ معماری ایران دانست.د.ره ای که تحولات جدیدی در سنتهای قدیم طراحی پدید می آورد.تحولاتی که میتوانند سرآغاز فصلی نو در این معماری هزارساله محسوب شوند.بررسی حتی اجمالی معماری دوره قاجار را البته مجالی دیگر میطلبد و در این مختصر تنها میتوان گفت که معماری این دوره شاخه های مختلف دارد که بعضی ار انها در راستای اصیل معماری این دوره که اتفاقا کمتر از دیگر شاخه ها بر روی آن مطالعه شده حال انکه شاید بیش از بقیه اهمیت داشته باشد معماری خانه هاست.اغلب بافتهای مسکونی سنتی ما در شهرهای مختلف که متاسفانه امروزه رو به انهدام دارند، متعلق به همین دوره اند.برداشت این بنا توسط دانشجویان دانشکده،خانمها پریسا اتحاد،مژگان صفایی راد و مریم ریاحی زاده در سال 66 انجام شده است.
- - - -
PDF
در تابستان سال 1360 به وسيله جمعی از دانشجویان و اعضای دانشکده شالوده واحد اسناد و تحقيقات دانشگاه شهيد بهشتی ريخته شد و اسناد آن در سال 1362 به تصويب وزارت فرهنگ و آموزش عالی رسيد. از مهمترین هدفهای واحد اسناد و تحقيقات جمع آوری تنظيم و طبقه بندی اسناد و پروژه های مطالعاتی و تحقيقی دانشجویان اين دانشکده برای یاری رساندن به پژوهشگران در زمينه های معماری هنر و شهرسازی است همچنين انجام تحقيقات کاربرددی به منظور پاسخگویی به نيازهای محيط آموزشی و ترغيب پژوهشگران اين دانشگاه و دست اندرکارانی که می توانند منشا فعاليتهای علمی باشند جلب همکاری مراکز تحقيقی و اجرایی مشارکت در آموزش و هدایت برنامه های پژوهشی دانشکده و مساعدت علمی با مجله دانشکده از هدفهای ديگر اين واحد است. واحد در ابتدا از دو قسمت اسناد و تحقيقات تشکيل می شد که سپس از لحاظ تشکيلاتی دفتر فنی آموزشی پژوهشی نيز به آن افزوده گرديد که گزارش حاضر به معرفی قسمت اسناد اختصاص دارد.
زهره عمادی
PDF
گچبريهای باغ فردوس عنوان رساله ای است که علاوه بر معرفی گچبريهای باغ فردوس به هنر گجبری و معرفی اصطلاحات و ابزارهای آن نيز پرداخته است این رساله درصد و پنجاه و شش صفحه تنظيم شده و تهیه کنندگان آن افزودن بررسی و مشاهده آثار گچبری از اطلاعات و تجربیات و استاد گچبر به نام آقایان عشقی و رجبی بهره برده اند. فهرست رساله چنين است: مقدمه و سیر پژوهش اصطلاحات گچبری انواع گچ قلمها و وسايل گچبری اشکال و حالات مختلف موجود در فن گچ بری تزيينات داخلی باغ فردوس اسلوب و مراحل گچبری نظرات شخصی استادکاران و جمع بندی. اين رساله در درس تاريخ هنر و معماری اسلامی ایران به سرپرستی آقای مهندس حاج قاسمی توسط دانشجویان خانمها پری منوچهری پور فريبا تفنگچی و شيرين نيرو در سال تحصيلی 3-1362 تهیه شده است. امید است که استادکاران و آگاهان فن گچبری با تدوین و ارسال تجربیات و اطلاعات خود واحد اسناد در تحقيقات اين دانشکده مراجعه کنند.
PDF
مالکيت غالب بناهای با عملکرد عمموی که عموما هم جز مواريث فرهنگی و تاريخی جامعه اسلامی بشمار می روند،وقفی است. علل ماندگاری موقوفات در بستر زمان را بايد در نفس فرهنگ متعالی وقف جستجو کرد. در واقع وقف به مثابه يک هیات تاليفی توانمندی است که میان اجزا آن همسازی و الفت خاصی بر قرار است. در مجموع اجزا هدفمند اين هيات نه تنها ضامن بقای مالکيت موقوفه به نفع عموم می شدند بلکه در ضمن ارائه خدمات رايگان به افراد جامعه مرتبا و با مرور زمان خود را حفاظت بر مرمت کرده و در نهايت آبادان و معمور بر جای استوار باقی مانده اند. کارایی نهاد وقف موجب موقوفات متنوع و عدیده ای در جامعه اسلامی گريد. امروز اکثر مستحدثات عمومی در بافت های فرهنگی و تاريخی مجتمع های زيستی ما وقفی هستند. متاسفانه همزمان با غفلت از ميراث های اصیل گذشته فرهنگ وقف به تدريجج رنگ باخت طالبلن واقعی احيا ماثر فرهنگی جامعه ناگزير از عنايت به نکات ارجدار نهاد وقف هستند و مقاله حاضر معطوف به چنین هدفی است
بهرام قديری
PDF
دستمایه خلاقیت اختصاص به کار در مدرسه های هنر ندارد. زندگی بی آن در بسیاری موارد دشوار و گاهی حتی ناممکن است. آموزش خلاقيت باید پيش از ورود داوطلبان به دانشکده های هنر و از نخستین سالهای فراگيری انسان آغاز شود. با اين باور مقاله زیر به بحث درباره ماهیت جايگاه خلاقيت و معرفی نمودهای آن در الگویی پيشنهادی پراداخته و رهنمودهایی کلی برای آموزش خلاقيت و پرورش شاگردان به وسیله آنها پيشنهاد و در عین حال مقدمه ای برای ورود به بحثهای تخصصی مربوط به خلاقيت که در شماره های آينده مجله خواهد آمد تدارک ديده است.
محمود رازجویان
PDF
ادراک از شهر سنتی در ایران و تعابیری که از اين شهر نزد خاورشناسان اروپایی قرارد دارد. سبب می گردد تا کتکاش تاريخی در متون قديم در فضاهای ساخته شده سنتی اهميتی خاص یابد. وجود دولتی که هم قانونگذار است ،هم مجری و هم سایه خدا بر زمین موجد اصلی شکل گيری شهر ديوانی- نظامی است که گستره خوش را تا بسیار دورتر از فرا سوی ديوارهايش می گستراند و در رابطه با روستاهای منظومه اش نقش تولید مکملی را بازی می کند. پس ما مواجه با نظمی هستیم که نه از نظام روستایی جدا شده و نه پرتو از آن است و مفهوم آن را نیز نمی توانیم در چارچوب کالبدی و در درون حصارهای ذهنی و یا عينی آن خلاصه کنيم . نظام شهری چون نظام روستایی در گستره ای منطقه ای عمل کرد و هر دو تابع نظمی فراتر هستند که عملا مجموعه ای همبسته با نوعی زندگی منطقه را شک می بخشد و از این رو می توان نظریه وجود کانون های شهری و با منظومه های شهری و یا منطقه شهری در ایران را برای تعریف شهر درون آن پذیرفت
سید محسن ﺣﺒﻴﺒﻲ
PDF
گاه در پشت واژه ها ترکيبات و اصطلاحات به ظاهر ساده ،سابقه تاريخی و مبانی نظری قوام یافت و معتبر وجود دارد که توجه به آنها برای جلوگيری از اشکالات گوناگون مانند: خلط در مفاهيم گرفتاری در دام ارزشهای بیگانه و درگيری در مشاجرت غیر ضروری لازم است نمونه ای از اين اصطلاحات واحد همسايگی است که در حوزه معماری و شهرسازی غرب با قدمتی نزديک به صد سال تعريف روشنی یافته و می تواند در قالب نمودار تصويری بیاید اما بر خلاف آن اين اصطلاح در کشور ما تازه وارد دو فاقد مفهومی روشن و آشناست
جهانشاه پاکزاد
PDF
در ميان شهرهای آسیب ديده از جنگ تحميلی ايران و عراق ،خرمشهر از ويژگيهای عمده برخوردار است اين ويژگیها ناظر بر مقاومت طولانی و قهرمانانه مردم در مقابل دشمن،درگيری در نبردی سنگين و طولانی که نهايتا منجر به آزادی شهر شد و بالاخره آسيب دطدگی شهر از تخريب وسیع و سبعانه دشمن در طول اشغال می باشد. مقاله حاضر با درنظر گرفتن اين ويژگیها، پيشنهاد و جنجالی نوسازی شهر در مکان جدید را مورد بررسی قرار می دهد و ادعای نقرون به صرفه بودن اين پيشنهاد را به زیر سوال می برد
سید حسن میری
PDF