ارزيابى ميزان توفيق و پيامدهاى محدودسازى رشد شهرى در ايران

حميد ماجدى, اميرحسين پورجوهرى

چکیده


بسان غالب شهرهاى كشورهاى در حال توسعه، شهرهاى ايران نيز با آهنگ شتابناكى رو به گسترده تر شدن هستند. اين موضوع همواره به صورت يك دغدغة جدى توجه برنامه ريزها و طرا ح هاى توسعة شهرى ايران (از ابتداى شكل گيرى طر ح هاى توسعه تاكنون) بوده به طورى كه از جملة تأثيرگذارترين موضوع ها بر شكل گيرى ايدة ساختار فضايى پيشنهادى براى شهرها، چگونگى مواجهه با مقولة رشد شهرى است. در يك نگاه عمومى در طى پنج دهة اخير در ايران، سياست كمابيش ثابت مديريت رشد شهرى مبتنى بر محدودسازى رشد و ابزار آن و نيز تعريف خط محدوده بوده است. تا حد زيادى ناكارآمدى اين سياست و ابزار آن در اعمال محدوديت و  جهت دهى به رشد و مظروف ساختن بافت منسجم شهرى در شهرهاى مختلف مشهود است. رشد ناخواستة شهرى و تحميل عرصه هاى جديد به شهر غالباً مظاهر اين ناكارآمدى قلمداد شده اند و در جريان بازنگرى طر حهاى توسعه از چالش برانگيزترين موضوع ها محسوب می گردند. در اين مقاله، با تكيه بر يك مدل تحليلى و از طريق تعريف شاخص هاى سنجش، به ارزيابى پيامدهاى فضايى اعمال اين سياست و ابزار در گونه هاى متنوع شهرى ايران پرداخته می شود. در عين حال با انتخاب مؤلفه هاى معين وابستگى رشد اين شهرها به متغيرها بررسى می گردد، تا از اين رهگذر زمينة تدوين سياست و ابزار مناسب تعديل يابد و يا جانشين فراهم آيد.


واژگان کلیدی


رشد شهرى، محدودسازى رشد، حدود رشد شهرى.

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


منابع و مآخذ

احمد آخوندى، عباس، ناصر برك پور، ايرج اسدى، حبيب الله طاهرخانى،

حاكميت شهر منطقة تهران: چالش ها و » . ميثم بصيرت، گلزار زندى

.16 - در مجله هنرهاى زيبا، ش 29 (بهار 1386 )، ص 5 ،« روندها

در مجله شهر (فصلنامه ،« معضل اراضى رهاشدة شهرى » . اردشيرى، مهيار

. 1380 )، ص 16 21 ) فنى اجتماعى)، ش 19

در صفه، ،« مواجهه با مشكلات و توسعة درون زا » . اسلامى، سيدغلامرضا

.47- ش 34 (بهار و تابستان 1381 )، ص 40

آغازى بر دانشنامة شهرشناسى به زبان فارسى » . اسماعيلى، شبنم و ديگران

در مجله ايرانشهر (نظرية شهرشناسى در ايران)، ،« مدخل هاى پيدايش شهر

. ش 6 (زمستان 1384 )، ص 117 129

اشرف، احمد. شهرتشينى در ايران از ديدگاه جامع هشناسى تاريخى، جزوة

. درسى، تهران: گروه شهرسازى دانشگاه علم و صنعت ايران، 1357

در مجموعه مقالات ،« توسعة شهرى و كاربرى بهينه زمين » . اعتماد، گيتى

همايش زمين و توسعة شهرى، مركز مطالعات و تحقيقات شهرسازى و

.24 - معمارى ايران، 1379 ، ص 15

ترجمة ناصر برك پور، در مجله ،« نظريه هاى تصميم سازى » . اندرسن، جيمز

جستارهاى شهرسازى (فصلنامه تحليل ى پژوهشى علوم اجتماعى)، ش 5

.84 - (تابستان 1382 )، ص 80

به كوشش باقر آيت الله زاده ،« شهر و نقش دفاعى شهر » . پازوكى، ناصر

شيرازى در مجموعه مقالات دومين كنگره تاريخ معمارى و شهرسازى

.313 - ايران، تهران: سازمان ميراث فرهنگى، 1387 ، ص 299

در مجله ايرانشهر (نظرية ،« تأملى بر مفهوم شهر در ايران » . پاكزاد، جهانشاه

.104 - شهرشناسى در ايران)، ش 6 (زمستان 1384 )، ص 94

در مجله ايرانشهر (نظرية ،« نظرية آبادى جانشين نظرية شهر » . پيران، پرويز

.92 - شهرشناسى در ايران)، ش 6 (زمستان 1384 )، ص 56

حبيبى، سيدمحسن. از شار تا شهر (تحليلى تاريخى از مفهوم شهر و سيماى

. كالبدى آن). تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1375

حميدى، مليحه. استخوا نبندى شهر تهرا ن جلد 1: شناخت مفاهيم و

نمون هها، ايرا ن جهان، تهران: سازمان مشاور فنى و مهندسى شهردارى

. تهران، 1376

قيمت گذارى زمين هاى نوآباد شهرى، رانت و تجربة » . رئيس دانا، فريبرز

در مجموعه مقالات همايش زمين و توسعه شهرى، مركز مطالعات ،« ايران

.201 - و تحقيقات شهرسازى و معمارى ايران، 1378 ، ص. 183

در مجله ،« بررسى تحولات نخست شهرى در ايران » . زبردست، اسفنديار

.38 - هنرهاى زيبا، ش 29 (بهار 1386 )، ص 29

در مجله هنرهاى زيبا، ش 1 ،« انديشه هاى خام شهرسازى » . سعيدنيا، احمد

. (بهار 1374 )، ص 31 36

سلطان زاده، حسين. روند شك لگيرى شهر و مراكز مذهبى در ايران، تهران:

. انتشارات فرهنگ و معمارى ثمين، 1371

دروازه هاى قديم در خاطرة جمعى شهر معاصر، ريشه يابى » . شعله، مهسا

در مجله هنرهاى زيبا، ش 27 (پاييز 1385 )، ص ،« رشته هاى خاطره اى

.26 -17

غمامى، مجيد و اعظم خاتم و كمال اطهارى. مديريت يكپارچه و حل

مسئلة اسكان غير رسمى، شرايط تحقق مجموعة شهرى تهران، تهران:

. شهيدى، 1386

كاظميان، غلامرضا. مديريت كلان شهر تهران: واگرايى عملكردى و

،( فضايى، در مجله معمارى و شهرسازى، ش 36 و 37 (ارديبهشت 1376

.66 - ص 63

در ،« روند تغيير مكان جمعيت شهرى در ايران » . كامروا، سيدمحمدعلى

.83 - مجله هنرهاى زيبا، ش 8 (زمستان 1379 )، ص 74

تملك و واگذارى زمين توسط دولت، نگاه اجمالى به » . ماجدى، حميد

ر. افسر، تدوين)، در مجله شهر ) ،« تجربيات جهانى: تجربة سوئد و هند

. 1380 )، ص 22 26 ) (فصلنامه فنى اجتماعى)، ش 19

در مجله شهر (فصلنامه ،« قوانين و مقررات مربوط به باغ ها » . مالك، شهلا

.53 - 1380 )، ص 48 ) فن ى اجتماعى)، ش 20

ظرفيت سازى در شهرهاى متوسط و توسعة » . محمدزاده تيتگانلو، حميده

در مجله ،« فضايى منطقه اى، مورد پژوهى شهر بجنورد و استان خراسان

.49 - هنرهاى زيبا، ش 12 (زمستان 1381 )، ص 33

مشهودى، سهراب. مبانى طر حهاى سيال شهرى، تهران: انتشارات شركت

. پردازش و برنامه ريزى شهرى، 1380

،« بررسى مفهوم شهر از ديدگاه باستان شناسى » . ملك شهميرزادى، صادق

به كوشش باقر آيت الله زاده شيرازى، در مجموعه مقالات دومين كنگره

تاريخ معمارى و شهرسازى ايرا ن، ج 1، تهران: سازمان ميراث فرهنگى

.40 - كشور، 1378 ، ص 31

در مجله ،« معرفى طرح مجموعة شهرى مشهد » . مهدى زاده، جواد

جستارهاى شهرسازى (فصلنامه تحليلى پژوهشى علوم اجتماعى)، ش

.9 - 22 و 23 (پاييز و زمستان 1386 )، ص 6

در مجله معمارى و ،« مفهوم و گسترة منظومه شهرى تهران » .

.91 - شهرسازى، ش 36 و 37 (ارديبهشت 1376 )، ص 87

آيا ممنوعيت گسترش محدودة شهرها كار درستى » . هاشمى، فضل الله

،(1378) در مجله شهر (فصلنامه فن ى اجتماعى)، ش 4 و 5 و 6 ،«؟ است

.16 - ص 10

Allen, P. “Cities and Regions as Evolutionary,Complex

System”, in Geographical System, 4 (x) (1997), pp. 103-130.

Bailey, R. “Ghetto”, in R. W. Caves (Ed.), Encyclopedia of

The City, New York & London: Routledge (Taylor & Francis

Group), 2005, pp. 445-447.

Beauregard, R. “Urbanism”, in R. W. Caves (Ed.), Encyclopedia

of The City, London & New York: Routledge (Talor & Francis

Group), 2005, pp. 501-502.

Bento, A. & S. Franco & D. Kaffine. “The Efficiency and

Distributional Impacts of Alternative Anti–Sprawl Policies”,

in Journal of Urban Economics, 59 (1) (2005), pp. 121-141.

Bollens, S. “Urban Growth Boundary”. in R. W. Caves (Ed.),

Encyclopedia of the City, New York & London: Routledge

(Tylor & Francis Group), 2005, pp. 475-476.

Cheng, J. Modeling Spatial and Temporal Urban Growth,

Doctoral Dissertation, Utrecht. University, Faculty of

Geographical Sciences, The Netherland, 2003.

Duany, A. & E. Plater–Zyberk, “Lexicon of the New

Urbanism”, in D. Watson, A. Plattus, & R. G. Shibley (Eds.),

Time– Saver Standards for Urban Design Massachusetts: Mc

Graw – Hill, 1998, pp. 5.11-1 -5.11-4..

Frey, H. Compact, “Decentralised or What? The Sustainable

City Debate, From Designing the City: Toward a More

Sustainable Urban Form”, in M. Larice, & E. Macdonald

(Eds.), The Urban Design Readers, London: Routledge, 1999,

pp. 328-343.

Margerum, R. “Collaborative Growth Management in

Metropolitan Denver: Fig Leaf or Valiant Effort?”, in Land

Use Policy, 22, 2005, pp. 373-386.

Mattson, G. “Transfer of Development Rights”, in R. W.

Caves (Ed.), Encyclopedia of the City, New York & London:

Routledge (Tylor & Francis Group), 2005, pp. 459-460.

Porter, D. R. Managing Growth in America’s Communities,

Washington,DC: Island Press, 1997.

Ross, B., & M. Levine. “Annexation”. in R. W. Caves (Ed.),

Encyclopedia of the City, New York & London: Routledge

(Tylor & Francis Group), 2005, pp. 13-14.

Stanilov, K. Urban Growth, Land Use Change, and

Metropolitan Restructuring: The Case of Greater Seattle,

-1990, PhD Thesis, University of Washington,

Washington, 1998.

Turnbaull, G. “Urban Growth Controls: Transitional

Dynamics of Development Fees and Growth Boundaries”,

in Journal of Urban Economics, 55 (x ) (2004), 215-237.

Walters, D., & L. Luise Brown. Design First (Design Based

Planning for Communities,Architectural Press. London:

Oxford, 2004.

Wu, F. A. “Parameterised Urban Cellular Model Combining

Spontaneous and Self-Organizing Growth”, in P. Atkinson,

& D. Martin (Eds.), In GIS and Geocomputation (Innovations

in GIS 7), New York: Taylor & Francis, 2000, p. 73- 85.

Yang, J., & Z. Jinxing. “The failure and Success of greenbelt

Program in Beijing”, in Urban Forestry & Urban Greening, 6


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.